Ghép xương Implant khi nào cần và quy trình thực hiện ra sao

Rất nhiều khách hàng đến khám với tâm thế “chỉ cần cắm một trụ là xong”, rồi bất ngờ khi bác sĩ chỉ định ghép xương Implant hoặc nâng xoang trước. Phản ứng thường thấy là nghi ngờ: liệu đây có phải thủ thuật vẽ thêm để tăng chi phí?

Câu trả lời ngắn gọn là không. Trụ Implant cần một khối xương đủ dày và đủ cao để ôm lấy nó. Khi xương không đủ mà vẫn cố đặt trụ, hậu quả là trụ lung lay, tiêu xương tiếp và cuối cùng phải tháo bỏ, tốn kém hơn nhiều so với việc ghép xương ngay từ đầu.

Bài viết giải thích rõ khi nào cần ghép xương Implant, khi nào cần nâng xoang, quy trình ra sao và ảnh hưởng thế nào đến thời gian cùng chi phí điều trị.

Vì sao xương hàm bị tiêu sau khi mất răng

Xương hàm tồn tại để nâng đỡ răng. Khi một chiếc răng mất đi, lực nhai truyền xuống vùng xương đó cũng biến mất. Cơ thể hiểu rằng phần xương này không còn cần thiết và bắt đầu tiêu dần.

Quá trình này diễn ra nhanh hơn nhiều người tưởng. Theo các tài liệu chuyên môn về phẫu thuật hàm mặt, ổ răng có thể mất 40 đến 60% khối lượng xương trong vòng 3 năm đầu sau khi mất răng, và tiếp tục tiêu chậm hơn ở những năm sau. Khoa Phẫu thuật Miệng và Hàm mặt Đại học McGill mô tả đây là chỉ định phổ biến nhất dẫn đến ghép xương trước cấy ghép.

Đây chính là lý do câu khuyên “trồng Implant càng sớm càng tốt” không phải chiêu bán hàng. Mất răng càng lâu, khả năng phải ghép xương càng cao, chi phí và thời gian điều trị càng tăng.

Các nguyên nhân khác gây thiếu xương

Ngoài việc mất răng lâu ngày, năm tình huống sau cũng dẫn đến thiếu xương tại vị trí cần cấy ghép:

• Nhổ răng khó, sang chấn nhiều làm tổn thương thành xương ổ răng
• Bệnh lý nha chu kéo dài phá hủy xương ổ răng quanh chân răng
• Chấn thương vùng hàm mặt gây khuyết hổng xương
• Đeo hàm tháo lắp lâu năm, hàm giả tì đè lên sống hàm và đẩy nhanh quá trình tiêu xương
• Đặc điểm giải phẫu cá nhân như xoang hàm rộng bẩm sinh hoặc sống hàm mỏng tự nhiên

Khi nào cần ghép xương Implant

Quyết định ghép xương Implant không dựa vào cảm quan mà dựa vào phim chụp CT Conebeam, kỹ thuật cho phép đo chính xác chiều cao, chiều rộng và mật độ xương tại vị trí dự kiến đặt trụ.

Trên cơ sở phim chụp, bác sĩ sẽ chỉ định ghép xương trong bốn trường hợp sau:

• Chiều rộng sống hàm không đủ ôm trụ. Trụ Implant cần được bao quanh bởi một lớp xương tối thiểu ở cả mặt ngoài và mặt trong. Sống hàm quá mỏng khiến trụ lộ ren, dẫn đến tiêu xương và tụt nướu về sau.
• Chiều cao xương không đủ. Thường gặp ở vùng răng hàm trên do xoang hàm sà xuống, hoặc vùng răng hàm dưới do thần kinh ống răng dưới nằm gần.
• Mật độ xương quá thấp. Xương xốp không tạo được độ ổn định ban đầu cho trụ, làm tăng nguy cơ thất bại tích hợp.
• Có khuyết hổng xương khu trú do viêm nhiễm, nang hoặc chấn thương trước đó.

Nâng xoang là gì và khi nào cần thực hiện

Nâng xoang là một dạng ghép xương chỉ áp dụng cho vùng răng hàm trên, ở vị trí răng số 5, 6, 7.

Phía trên vùng răng hàm trên là xoang hàm, khoang rỗng chứa khí. Khi mất răng hàm trên lâu ngày, sàn xoang có xu hướng sà xuống, làm chiều cao xương còn lại quá mỏng để đặt trụ. Nâng xoang là thủ thuật nâng màng xoang lên và đặt vật liệu ghép xương vào khoảng trống bên dưới, tạo thêm chiều cao xương.

Hai kỹ thuật nâng xoang

Tùy chiều cao xương còn lại đo được trên phim, bác sĩ chọn một trong hai kỹ thuật dưới đây:

Việc chọn kỹ thuật nào hoàn toàn dựa trên chiều cao xương đo được trên phim, không phải theo mong muốn chủ quan.

Quy trình ghép xương Implant và nâng xoang

Một ca ghép xương hoàn chỉnh đi qua sáu bước, kéo dài từ buổi khám đầu tiên đến khi đủ điều kiện đặt trụ:

• Bước 1, chụp phim và lập kế hoạch. CT Conebeam cho phép đo đạc chính xác và xác định lượng vật liệu ghép cần thiết cũng như vị trí các cấu trúc giải phẫu cần tránh.
• Bước 2, vô cảm và bộc lộ vùng ghép. Thủ thuật thực hiện dưới gây tê tại chỗ. Khách hàng tỉnh táo hoàn toàn và không cảm thấy đau trong quá trình thực hiện.
• Bước 3, đặt vật liệu ghép. Vật liệu được đặt vào vùng thiếu xương, thường kèm màng che để cố định và ngăn mô mềm xâm nhập vào vùng ghép.
• Bước 4, khâu đóng và theo dõi. Vết thương được khâu kín. Khách hàng tái khám cắt chỉ và kiểm tra theo lịch hẹn.
• Bước 5, chờ xương tích hợp. Vật liệu ghép cần thời gian để cơ thể thay thế dần bằng xương thật, thường kéo dài khoảng 4 đến 9 tháng tùy khối lượng ghép và cơ địa, tương đương khoảng thời gian tích hợp xương của trụ Implant mà Cleveland Clinic ghi nhận.
• Bước 6, đặt trụ Implant. Sau khi phim kiểm tra xác nhận xương đã đủ về khối lượng và mật độ, bác sĩ tiến hành đặt trụ theo quy trình cấy ghép Implant tiêu chuẩn.

Trong một số trường hợp thuận lợi, ghép xương và đặt trụ được thực hiện cùng lúc, giúp rút ngắn tổng thời gian điều trị đáng kể. Bác sĩ sẽ đánh giá khả năng này ngay từ buổi khám đầu tiên.

Ghép xương Implant ảnh hưởng thế nào đến thời gian và chi phí

Thời gian điều trị

Ba kịch bản dưới đây cho thấy ghép xương kéo dài lộ trình bao nhiêu so với trường hợp xương đủ:

Đây là ước tính tham khảo. Thời gian thực tế phụ thuộc vào khối lượng xương cần ghép, vị trí và tốc độ lành thương của từng người.

Chi phí phát sinh

Ghép xương và nâng xoang là hạng mục tính riêng, không nằm trong giá trụ Implant. Khi nhận báo giá, hãy hỏi rõ ba điều sau:

• Có cần ghép xương hoặc nâng xoang không, dựa trên phim nào
• Chi phí cho hạng mục này là bao nhiêu
• Tổng chi phí trọn gói đến khi gắn răng hoàn chỉnh

Tại Nha Khoa Sài Gòn, toàn bộ chi phí được thông báo bằng văn bản trước khi bắt đầu điều trị. Bạn có thể tham khảo mức giá các hạng mục tại bảng giá trồng răng Implant.

Chăm sóc sau ghép xương và nâng xoang

Giai đoạn hậu phẫu quyết định phần lớn khả năng thành công của ca ghép.

Trong 48 đến 72 giờ đầu

Đây là khoảng thời gian quan trọng nhất, cần tuân thủ bốn nguyên tắc sau:

• Chườm lạnh bên ngoài má để giảm sưng
• Ăn thức ăn lỏng và nguội như cháo nguội, súp, sữa chua, sinh tố
• Uống thuốc theo đúng đơn bác sĩ kê
• Không súc miệng mạnh, không khạc nhổ mạnh

Riêng sau nâng xoang

Nâng xoang có thêm nhóm kiêng kỵ riêng, do áp lực trong khoang mũi ảnh hưởng trực tiếp đến vùng vừa nâng:

• Xì mũi mạnh trong ít nhất 2 tuần
• Hắt hơi bịt kín miệng, nếu buồn hắt hơi hãy há miệng
• Đi máy bay, lặn biển trong thời gian bác sĩ dặn
• Hút thuốc lá, đây là yếu tố làm tăng thất bại rõ rệt nhất

Trong 1 đến 2 tuần tiếp theo

Chuyển dần sang thức ăn mềm, tránh nhai ở vùng vừa phẫu thuật, vệ sinh nhẹ nhàng và súc nước muối ấm theo hướng dẫn. Bạn cần liên hệ bác sĩ ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Chảy máu không cầm
• Sốt
• Đau tăng dần không giảm sau khi uống thuốc
• Sưng tăng lên sau 72 giờ
• Có dịch mủ tại vùng phẫu thuật

Bốn hiểu lầm thường gặp về thủ thuật này

Trong quá trình tư vấn, chúng tôi gặp lặp lại bốn quan niệm sai sau đây:

Một là, ghép xương là lấy xương từ chỗ khác trên cơ thể. Đa số trường hợp hiện nay sử dụng vật liệu ghép chuyên dụng, không cần lấy xương tự thân. Chỉ những ca khuyết hổng rất lớn mới cân nhắc phương án này.

Hai là, ghép xương rất đau. Thủ thuật thực hiện dưới gây tê nên không đau trong lúc làm. Cảm giác sau đó thường là ê và sưng nhẹ trong vài ngày, kiểm soát được bằng thuốc theo đơn.

Ba là, không ghép xương vẫn cắm được, chỉ là kém bền hơn một chút. Không đúng. Trụ đặt trên nền xương không đủ có nguy cơ mất ổn định, tiêu xương tiếp và thất bại tích hợp, trong khi Implant đặt đúng chỉ định đạt tỷ lệ tồn tại khoảng 93 đến 96% sau 10 năm.

Bốn là, người lớn tuổi không ghép xương được. Tuổi không phải chống chỉ định. Yếu tố quyết định là tình trạng sức khỏe toàn thân và khả năng lành thương. Xem thêm bài cấy ghép Implant cho người lớn tuổi.

Làm sao biết mình có cần ghép xương Implant hay không

Không thể tự đánh giá bằng cách nhìn hay sờ. Cách duy nhất là chụp phim CT Conebeam và để bác sĩ đo đạc trên phim.

Tuy nhiên, năm dấu hiệu dưới đây gợi ý khả năng cần ghép xương cao hơn bình thường:

• Mất răng đã trên 1 đến 2 năm mà chưa phục hình
• Vùng mất răng nhìn thấy rõ sự lõm xuống so với hai bên
• Từng bị viêm nha chu nặng, răng lung lay trước khi mất
• Đã đeo hàm tháo lắp nhiều năm tại vị trí đó
• Mất răng hàm trên, vùng dễ bị sà xoang nhất

Có mặt một hoặc nhiều dấu hiệu này không có nghĩa chắc chắn phải ghép xương, nhưng bạn nên chuẩn bị tâm lý và ngân sách cho khả năng đó khi đi khám.

Câu hỏi thường gặp về ghép xương Implant

Ghép xương Implant có đau không?

Thủ thuật thực hiện dưới gây tê tại chỗ nên không đau trong quá trình làm. Sau đó có thể ê và sưng nhẹ vài ngày, kiểm soát bằng thuốc giảm đau theo đơn. Cảm giác tương tự như cấy ghép Implant thông thường.

Ghép xương mất bao lâu mới cấy được trụ?

Thông thường khoảng 4 đến 9 tháng để vật liệu ghép tích hợp thành xương thật. Trường hợp ghép ít, bác sĩ có thể đặt trụ cùng lúc với ghép xương.

Vật liệu ghép xương có an toàn không?

Các vật liệu ghép xương sử dụng trong nha khoa đều là sản phẩm y tế được kiểm định. Bạn nên hỏi bác sĩ về loại vật liệu cụ thể sẽ dùng cho ca của mình và yêu cầu xem thông tin sản phẩm.

Nâng xoang có nguy hiểm không?

Đây là thủ thuật phổ biến trong cấy ghép Implant. Rủi ro chính là rách màng xoang, thường được bác sĩ xử lý ngay trong lúc phẫu thuật. Chọn cơ sở có phim CT Conebeam và bác sĩ có kinh nghiệm là cách giảm rủi ro hiệu quả nhất.

Ghép xương có bắt buộc không, có phương án nào thay thế?

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chọn trụ ngắn hơn, thay đổi góc đặt trụ, hoặc chuyển sang phương án khác như Implant toàn hàm All-on-4, kỹ thuật tận dụng vùng xương còn tốt. Phương án phù hợp phụ thuộc vào phim chụp cụ thể.

Hút thuốc lá có ảnh hưởng đến ghép xương không?

Có, ảnh hưởng rất rõ. Hút thuốc làm giảm tưới máu vùng phẫu thuật, chậm lành thương và tăng nguy cơ thất bại. Bác sĩ thường khuyên ngừng hút ít nhất 2 tuần trước và sau thủ thuật.

Chi phí ghép xương có nằm trong giá trồng răng Implant không?

Không. Đây là hạng mục tính riêng. Hãy yêu cầu báo giá trọn gói bằng văn bản bao gồm cả ghép xương, nâng xoang, trụ, Abutment và mão sứ trước khi quyết định.